تعاریف و پارامتر های حراجی
نویسنده خبر : مدیر سایت    
پنج شنبه 11 بهمن 1397      تعداد بازدید: 3610     زبان : فارسی     چاپ     دسته بندی : عمومی     
تاریخ درج خبر : 11/11/1397

انسان‌ها به جهت خلقت دو بعدي خود خواسته‌هاي متفاوتي دارند. در بعد جسماني انسان داراي خواسته‌هاي مادي است. اين علاقه‌هاي انسان با توجه به بعد اجتماعي بودن او موجب گرديده تا در گروه‌هاي مختلف به زندگي اجتماعي ادامه دهد. نظام‌هاي اجتماعي مختلفي بوجود آمده و اهداف مختلفي دارند. همه اين تشكيلات هدايت انسان است و به نوعي انسان تنها خلق شده تا در اجتماع زندگي كند و از اجتماع براي اهداف فردي و تحقق آن اهداف سود ببرد.
در اين مقاله در خصوص مزايده در قانون اجراي احكام مدني و حراج در آيين‌نامه اجراي مفاد اسناد رسمي لازم‌الاجرا و طرز رسيدگي به شكايات از عمليات اجرايي و نحوه اقدام توسط مراجع اجرايي آن بحث و سپس شرح مختصري از قانون برگزاري مناقصات و همچنين مزايده اموال دولتي توضیح خواهيم داد.

 

تعاريف لغوي اصطلاحات

1- مزايده: آنچه که به عنوان تعریف مُزایده یا حراج معمولاً ارائه می‌شود در واقع نوع خاصی از مزایده‌است که آنرا با عنوان مزایده انگلیسی یا مزایده استاندارد معرفی خواهیم کرد. اما اصولاً در هر مزایده سه عنصر مزایده گذار، کالا و پیشنهاد دهنده گان وجود دارد و مزایده زمانی شکل می‌گیرد که تقاضا برای کالا یا کالاها بیشتر از مقدار موجود است و پیشنهاد دهندگان برای بدست آوردن کالا با یکدیگر رقابت می‌کنند. در هر مزایده، مزایده گذار تلاش می‌کند تا کالای خود را به بیشترین قیمت ممکن به فروش بگذارد و در مقابل، پیشنهاد دهندگان در پی تصاحب کالا با کمترین قیمت می‌باشند. انواع مختلف مزایده، هر کدام در پی یافتن روشی هستند که از یک طرف این حس را در پیشنهاد دهندگان به وجود آورد که کالا را به قیمت قابل قبولی خریده‌اند و از سوی دیگر افراد را ترغیب کند تا نزدیکترین مبلغ به آنچه که حاضر به پرداخت آن برای کالای مورد نظر هستند را پیشنهاد دهند.

2- حراج چي: حراج كننده

3- حراج كردن: عرضه كردن كالا تا هنگامی که هر كس گران‌تر خرد به او بفروشند- به مزايده گذاردن.

 

پارامترهای مزایده
پارامترهای زیر را برای مزایده‌های مختلف می‌توان برشمرد:
کالاها می‌توانند
دارای قیمت نامشخص (مخفی از عموم) باشند.
دارای قیمت مشخص باشند
دارای قیمت وابسته باشند

پیشنهاد می‌تواند
سرباز باشد (تمامی پیشنهاد دهندگان از پیشنهادات با خبرند)
سربسته باشد (پیشنهاد دهندگان از پیشنهادات دیگر بی خبرند)

پیشنهادهای پیشنهاد دهندگان می‌تواند
با اولین پیشنهاد به پایان رسد
سیر صعودی داشته باشد
سیر نزولی داشته باشد

اقلام پیشنهادی ممکن است:
یکی باشد
چندین کالای مشابه باشد
چندین کالای غیر مشابه باشد
سبدی از اقلام مختلف باشد

تشخیص برنده مزایده با:
اولین قیمت (بالاترین قیمت) انجام شود
دومین قیمت، n امین قیمت انجام شود


علاوه بر موارد فوق پارامتر دیگری به نام زمان را نیز باید افزود.

زمان مزایده می‌تواند:
محدود باشد
نامحدود و پایان آن در اختیار مزایده گذار باشد
نامحدود و پایان آن با پیروزی یک پیشنهاد دهنده تعیین گردد.

در واقع با جمع‌بندی این پارامترها می‌توان به دو تفاوت مهم در مزایده‌های مختلف رسید:

فرمت فرایند مزایده
اطلاعات موجود دربارهی خرید کالا

 

 

 

1

 

 

 


انواع مزایده


از دیدگاه امنیت و خصوصی بودن مزایده‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند:


مزایده خصوصی
در این مزایده مشخصات پیشنهاد دهنده قیمت مخفی است و بنابراین هر کسی که کالای به مزایده گذاشته شده را خریداری می‌کند به عنوان بی نام شناخته می‌شود. این نوع مزایده معمولاً در مواردی به کار می‌رود که به دلایل امنیتی لازم است نام خریدار مخفی بماند، مانند مزایده برای نقاشی‌های بسیار گران‌قیمت یا جواهرات عتیقه

مزایده عمومی
در این نوع نام پیشنهاد دهندگان قیمت مشخص است و هر فردی می‌تواند در مزایده شرکت کند

از دیدگاه مزایده گذار کالا مزایده‌ها به چند دسته تقسیم می‌شوند:

مزایده مبادله ای:
شرکا که شامل تعدادی از خریداران اصلی و حرفه‌ای هستند بر کار مزایده نظارت می‌کنند تا کسی تخلف نکند

مزایده فروشی:
که برای اقلام هنری و کالاهایی به کار می‌رود که تنها یک نوع از آنها وجود دارد

اما از دیدگاه ساختاری انواع زیادی از مزایده‌های مختلف را می‌توان برشمرد که در اصل هریک از آنها ویژگی‌هایی را برای قیمت و تعداد کالا، شکل پیشنهادات و زمان مزایده تعیین می‌کنند


مزایده انگلیسی یا مزایده استاندارد
این نوع مزایده مرسوم‌ ترین نوع مزایده‌است. در این مدل خریداران برای خرید یک کالا با پِشنهاد قیمت بالاتر از قیمت پیشنهادی قبلی با یکدیگر رقابت می‌کنند. مزایده زمانی به اتمام می‌رسد که پیشنهادی بالاتر از پیشنهاد فعلی وجود نداشته باشد یا اینکه پیشنهاد قیمت به مبلغ از پیش تعیین شده‌ای، برسد. دراین هنگام پیشنهاد دهنده با بالاترین قیمت کالا را خریداری می‌کند. فروشنده می‌تواند یک قیمت رزو شده را اعلام کند که در این صورت کالا به قیمتی پائین تراز مبلغ فوق به فروش نخواهد رفت.
در روش دیگر مزایده انگلیسی افرادی متقاضی خرید کالا می‌شوند و سپس قیمت کالا از یک مقدار حداقل شروع شده و متناوباً افزایش می‌یابد و با افزایش قیمت افرادی اعلام می‌کنند که از مزایده خارج شده‌اند و زمانی که یک خریدار از مزایده خارج شد دیگر نمی‌تواند به مزایده بازگردد و مزایده زمانی به اتمام می‌رسد که تنها یک نفر باقی بماند.

مزایده هلندی
این مزایده که به مزایده چینی نیز مشهور است، بدین شکل است که مزایده گذار، مزایده را با بالاترین قیمتی که مورد نظرش است آغاز می کند و سپس از قیمت مرتباً کاسته می‌شود تا زمانی که خریداری برای قیمت پیشنهادی یافته شود یا اینکه قیمت به حداقل قیمت از پیش تعیین شده برسد. خریدار آخرین قیمت اعلام شده را پرداخت می‌کند. این نوع مزایده برای مواقعی مناسب است که فروش سریع کالاها مهم است و بنابراین فروش تنها با یک پیشنهاد به انجام می‌رسد. این مزایده به دلیل استفاده فراوان آن در حراج گل هلندی به مزایده هلندی مشهور شده است.مزایده هلندی گاهی برای توصیف مزایده‌های آنلاینی که چندین کالای مشابه در یک زمان و به تعداد برابر از بالاترین پیشنهادات به فروش می‌رسند، نیز به کار می‌رود. اقتصاد دانان مزایده اخیر را با عنوان مزایده انگلیسی چند گانه صعودی نیز می‌خوانند. در عمل مشاهده می‌شود که در مزایده هلندی مزایده گذار سود بیشتری را از مزایده خواهد برد چرا که اگر شخصی واقعاً خواهان یک کالا باشد نمی‌تواند صبر کند تا قیمت کالا خیلی پائین بیاید چرا که هر لحظه ممکن است فرد دیگری پیشنهاد خرید بدهد و بنابراین مزایده گذار کالا را می‌تواند اغلب با قیمتی نزدیک به حداکثر به فروش بگذارد.

مزایده چندگانه:
این مزایده هم نوع دیگری از مزایده هلندی است که در بالا به آن اشاره شد، این مزایده زمانی انجام می‌شود که مزایده گذار می‌خواهد چندین کالا را به مزایده بگذارد ولی نمی‌خواهد همه اقلام را در یک پیشنهاد به یک نفر بفروشد. در واقع مزایده گذار می‌خواهد چندین کالا را در یک مزایده قرار دهد به طوری که افراد مختلف بتوانند در یک یا تعداد بیشتری از کالاها پیروز شوند. پیشنهاد دهنده دارای این اختیار است که تنها برای یک کالا یا برای تمام کالاها پیشنهاد قیمت دهد. شکل مزایده بسیار شبیه به مزایده انگلیسی است به این صورت که خریداران با بالا بردن پیشنهاد بر سر کالاها با یکدیگر رقابت می‌کنند. برندگان مزایده کسانی هستند که بالاترین پیشنهاد را در لیست داده‌اند و می‌توانند تمام کالاهای مورد تقاضایشان را خریداری کنند. به عنوان مثال چنانچه ۱۶ کالا به مزایده گذاشته شده‌است، و حداقل ۶ نفر هریک برای خرید ۳ کالا پیشنهاد داده‌اند، آنگاه حداکثر تنها ۵ نفر که بالاترین پیشنهادات را داشته‌اند قادر خواهند بود که هر ۳ کالای خود را خریداری کنند و نفر ششم تنها می‌تواند یک کالا را خریداری کند و مزایده گذاران دیگر نیز هیچ کالایی نخواهند داشت.

مزایده اولین قیمت مخفی
به مزایده بالاترین پیشنهاد مخفی نیز مشهور می‌باشد، بدین شکل است که تمام پیشنهاد دهندگان در یک لحظه پیشنهاد خود را ارائه می‌کنند و بنا براین هیچ‌یک از پیشنهاد دهندگان از پیشنهاد فرد دیگر مطلع نیست و سپس کالا به پیشنهاد دهنده با بالاترین قیمت فروخته می‌شود.

مزایده دومین قیمت مخفی
در این مزایده که به مزایده ویکری(Vickery Auction) مزایده قبل پیشنهاد دهندگان از پیشنهاد یکدیگر مطلع نمی‌باشند، اما بر خلاف مزایده قبل، فرد برنده دومین پیشنهاد قبل از پیشنهاد خودش را پرداخت می‌نماید. در تئوری این مزایده از نظر ریاضی مشابه با مزایده انگلیسی است چرا که پیشنهاد دهندگان را ترقیب می‌کند تا مبلغ واقعی مورد نظرشان را بیان کنند.
اما علاوه بر مزایده‌های اصلی ذکر شده مزایده‌های مختلف دیگری نیز وجود دارد که بعضاً بسیار به مزایده‌های مذکور شبیه می‌باشند:

مزایده ترکیبی
در بعضی از موارد خریداران نیازمند مجموعه‌ای از کالاهای به حراج گذاشته شده می‌باشند که یه آن بسته خرید می‌گویند. به عنوان مثال اگر یک دوچرخه را در نظر بگیرید، چنانچه چرخ های دوچرخه جداگانه و بدنه دوچرخه جداگانه به فروش برسد، یک پیشنهاد دهنده ممکن است برای سبدی مشتمل بر یک چرخ و یک بدنه ۰ دلار پیشنهاد دهد ولی برای سبدی شامل دو چرخ و یک بدنه ۲۰۰ دلار پیشنهاد بدهد. اگر خریدار مجبور باشد برای هریک از کالاهای درون سبد به طور جداگانه در مزایده شرکت کند، ممکن است که دچار ضرر شود چراکه چنانچه در خرید کالاهای ابتدائی سبد موفق شود با شکست خوردن در مزایده کالاهای بعدی سبد دچار خسران می‌شود و اگر در کالاهای ابتدائی شکست بخورد. این مشکل با فروش تمام کالاها به صورت هم‌زمان و اجازه دادن به خریدارن برای خرید چندین کالا، قابل حل شدن است. در چنین مزایده‌ای اگر پیشنهاد دهنده در مجموعه کالاهایی که متقاضی آن است برنده شد، تمام سبد به او تعلق می‌گیرد و در غیر این صورت هیچ‌کدام از کالاها به او اختصاص داده نمی‌شود. خریداران همچنین ممکن است تنها بتوانند یک سبد را برای خرید انتخاب کنند و نه بیشتر. مرتب ساختن پیشنهادات خریداران برای اینکه مشخص شود کدام خریدار در مزایده کدام سبد برنده‌است (و گاهی محاسبه مبلغی که برای سبد باید پرداخته شود) معمولاً بسیار پیچیده‌است. برای محاسبه معمولاً از الگوریتم های بهینه‌سازی مانند برنامه‌ریزی خطی استفاده می‌کنند.

مزایده در زمان محدود
از نظر ساختاری کاملاً شبیه به مزایده انگلیسی است اما مزایده در یک زمان مشخص پایان می‌یابد. در برخی موارد مدت مزایده چند روز یا چند هفته به طول می‌انجامد، اما اغلب از ساعت شنی برای مشخص کردن طول زمان مزایده استفاده می‌شده‌است. در یکی از قدیمی‌ترین روشهای این مزایده از شمع برای طول مدت زمانی استفاده می‌شده‌است و مزایده تا زمانی ادامه می‌یافته که شمع روشن است. ویژگی این مزایده این است که در لحظات پایانی فرصتی برای فکر کردن بر روی افزایش قیمت برای پیشنهاد دهندگان نیست.

مزایده با سرویس پیشنهادی استاندارد
پیشنهاد دهندگان پیشنهاد خود را به صورت زوج‌های مرتب(s,d) ارائه می‌دهند، که در آن s تعداد سهم درخواستی و d تخفیف درخواستی به درصد است. برنده موظف است sسهم را با پیشنهاد استاندارد با تخفیف d٪ خریداری نماید.

مزایده هم‌زمان یا مزایده ژاپنی
در این مزایده تمامی پیشنهادات در یک لحظه ارائه می‌شود و پیشنهاد دهندگان با انگشتان دست مبلغ پیشنهادی خود را اعلام می‌کنند در عمل این مزایده در یک لحظه قابل انجام نیست چرا که مزایده گذار زمانی را برای مشاهده علائم دست هر فرد صرف می‌کند، و این مزایده با سر و صدای زیاد پیشنهاد دهندگان برای جلب توجه مزایده گذار همراه است و معمولاً برای کالاهایی انجام می‌شود که فروش سریع آنها مطلوب است مثل غذای تازه.

مزایده با پیشنهاد قابل مشاهده
در این مزایده پیشنهاد دهندگان و مبلغ هر پیشنهاد مخفی است اما بالاترین پیشنهاد مشخص می‌باشد و هر زمانی که پیشنهادی بالاتر ارائه گردید به جای پیشنهاد قبلی قرار داده می‌شود.

مزایده با مبلغ واحد
این مزایده برای کالاهایی است که چندین نمونه یک شکل (و یا کالای قابل تقسیم) به معرض فرو ش گذارده می‌شود؛ و در N کالا به n پیشنهاد برتر با قیمت بالاترین پیشنهاد شکست خورده فروخته می‌شود.


مناقصه
در این نوع جای خریدار و فروشنده عوض می‌شود و خریدار تقاضای خود را برای کالا یا خدماتی اعلام می‌کند و فروشندگان پیشنهاد قیمت فروش را اعلام می‌کنند و این قیمت برای بدست آوردن معامله مرتباً کاهش می‌یابد. در پایان پایین‌ترین قیمت برنده خواهد بود.

مزایده هنر دیجیتال
این مزایده به طور نامحدودی می‌تواند ادامه داشته باشد و ویژه محصولاتی است که بدون صرف هیچگونه هزینه‌ای قابل تکثیر یا کپی برداری می‌باشند (مانند فیلم، نرم افزار و فرمول دارو). پیشنهاد دهندگان بالاترین پیشنهاد خود را ارائه می‌کنند که البته این پیشنهاد قابل حذف یا تغییر در هر زمانی می‌باشد. فروشنده پیشنهادات را مورد بررسی قرار می‌دهد و در هر زمانی که تشخیص داد مزایده رابا قیمت خاصی که در نظر می‌گیرد پایان می‌دهد. برندگان مزایده افرادی هستند که پیشنهادی به همان قیمت یا بیشتر از آن ارائه کرده‌اند و یک کپی از محصول را دریافت خواهند کرد.

مزایده پیشنهاد منحصر به فرد
در این نوع کاربران پیشنهادات مخفی خود را ارسال می‌کنند. این پیشنهادات در یک بازه مشخصی می‌بایست قرار داشته باشد (معمولاً سقف بازه تعیین می‌شود) بالاترین و در مواقعی پائین‌ترین پیشنهاد منحصر به فرد برنده خواهد بود. این مزایده تا حدودی ویژگی بازی شانس را در خود دارد و معمولاً منجر به این می‌شود که برنده کالا را با قیمتی بسیار پائین‌تر از ارزش واقعی آن خریداری کند. مزایده پیشنهاد منحصر به فرد کاربرد زیادی در تجارت اینترنت دارد. به عنوان مثال اگر اتومبیلی ۲۰۰۰ دلار ارزش دارد و پیشنهادات از ۱۸۵۰ تا ۲۰۰۰دلار بِیش از یک بار ارائه شده‌است ولی پیشنهاد ۱۸۴۹ تنها توسط یک نفر ارائه شده باشد، آنگاه اتومبیل با قیمت ۱۸۴۹ دلار به وی فروخته می‌شود اما سود مزایده گذار زمانی است که بابت ارائه هر پیشنهاد مبلغی دریافت می‌کند. مثلاً در مثال فوق اگر بابت هر پیشنهاد ۱ دلار دریافت کند، پس از دریافت ۲۰۰۰ پیشنهاد مبلغ خودرو را بدست آورده‌است.

مزایده با قیمت مشخص
در این مزایده قیمت کالا از قبل ثابت و مشخص است و کالا به اولین پیشنهاد دهنده‌ای که متقاضی کالا است فروخته می‌شود.

مزایده سریع
این مزایده که برای کالاهای با متقاضی زیاد انجام می‌شود با قیمت بسیار پائین آغاز می‌شود (به طور معمول ۱ دلار برای هر کالایی) و به سرعت با پیشنهادات مختلف قیمت کالا بالا می‌رود و ضمناً این مزایده هیچ سقف قیمتی نخواهد داشت و تا جایی که پیشنهادات بالاتری وجود دارد قیمت افزایش میابد.

مزایده معاوضه‌ای
در این مزایده مزایده گذار کالای مزایده گذاشته شده را با کالایی دیگر معاوضه می‌کند. معمولاً مزایده گذار لیستی از کالاهایی که مایل است با آنها مبادله صورت گیرد را اعلام می‌کند و پیشنهادات می‌تواند شامل کالاهایی غیر از کالاهای مورد تقاضا ویا پول نقد یا ترکیبی از آنها باشد. در نهایت مزایده گذار تصمیم می‌گیرد که کالا را با کدام پیشنهاد معاوضه کند.

مزایده سوئیسی
این مزایده بر پایه مزایده اولین قیمت مخفی می‌باشد با این تفاوت که اگر برنده مزایده از پیشنهاد خود منصرف شود (معمولاً و نه همیشه) می‌تواند پیشنهاد خود را پس بگیرد! در واقع پیشنهاد قابل تغییر نیست اما برنده حق دارد که کالا را قبول کند یا از خرید کالا انصراف دهد. تنها زمانی پیشنهاد دهنده ملزم به خریداری کالا است که پیشنهاد وی تفاوت قابل توجهی (معمولاً ۱۰ درصد) با پیشنهاد دوم داشته باشد.

مزایده دو طرفه
در این نوع از مزایده هم خریدار و هم فروشنده پیشنهاد ارائه می‌کنند و پیشنهادات از بیشترین تا کمترین طبقه‌بندی می‌شوند تا عرضه و تقاضا انجام گیرد. پیشنهادات فروش از پایین‌ ترین قیمت شروع می‌شود و افزایش می‌یابد و پیشنهادات خرید از بالاترین قیمت شروع، و کاهش می‌یابد. این فرمت به خریداران اجازه می‌دهد که خریداران در هر لحظه پیشنهادی را برای خرید مطرح کنند و فروشنگان پیشنهاد را قبول کنند. این مزایده ممکن است تا حدی گیج کننده به نظر برسد اما باید توجه کرد که پیشنهادات خریداران و فروشندگان در یک لحظه هم پوشانی ندارند. به عنوان مثال فرض کنید که ۳ فروشنده کالاهای خود را به قیمت‌های ۱۵۰و۲۰۰و۳۰۰ دلار به فروش می‌رسانند و ۳ خریدار نیز برای این سه کالا پیشنهادات ۲۲۰و۳۰۰و۲۵۰ دلار را می‌دهند. در دو مورد عرضه و تقاضا همخوانی دارد ولی در مورد سوم قیمت کالا نامشخص است و چیزی بین ۲۰۰و۲۵۰ دلار خواهد بود. این مزایده گونه‌های متنوعی دارد که یکی از معروفترین آنها مزایده دو طرفه هلندی است که در آن ساعت خریدار شروع به تیک زدن می‌کند با قیمت بسیار بالا و مرتباً کاهش می‌یابد در یک لحظه خریدار ساعت را متوقف می‌کند و پیشنهاد یک واحد قیمت مطلوب خود را می‌دهد. در این لحظه ساعت فروشنده شروع به کار می‌کند و از یک قیمت پایین افزایش می‌یابد تا زمانی که فروشنده ساعت را متوقف کند و پیشنهاد واحد قیمت را بدهد. زمانی که این دو قیمت با هم منطبق شوند کالاها با قیمت به نتیجه رسیده فروخته می‌شوند

 (eBay) معروف ‌ترین وب‌گاه مزایده از چهار نوع مزایده زیر پشتیبانی می‌کند:

 نرمال
فروشنده مقدار حداقلی را برای کالای خود مشخص می‌کند و خریداران شروع به پیشنهاد قیمت می‌کنند. اگر قیمت اولیه از قیمت نرمال بازار بالاتر باشد، کالا هیچ پیشنهادی دریافت نمی‌کند. این مزایده تنها برای یک کالا یا بسته انجام می‌گیرد

 رزرو شده :
در این نوع قیمت کالا رزرو شده و مشخص است ولی این قیمت مخفی است و پیشنهاد دهندگان از آن اطلاعی ندارند و همانند مزایده نرمال پیشنهاد می‌دهند به محض اینکه پیشنهادی به قیمت رزرو شده رسید، eBay اعلام می‌کند که پیشنهاد به قیمت رزرو شده رسیده‌ است. چنانچه پیشنهادی به قیمت رزرو شده نرسد فروشنده مجبور به فروش کالا نمی‌باشد

هلندی : 
برای چندین کالای مشابه صورت می‌گیرد، پیشنهاد دهندگان پیشنهاد خود را ارائه می‌کنند و در پایان کسی که بالاترین پیشنهاد را داشته‌است برنده می‌شود اما مبلغ پائین‌ترین پیشنهاد برنده را برای آن کالا می‌پردازد

 خصوصی: 
هر شخصی در این مزایده می‌تواند شرکت کند اما مشخصات پیشنهاد دهندگان کاملاً مخفی باقی می‌ماند. البته ای‌بی فروشنده را از مشخصات خریدار اصلی مطلع می‌کند ولی حتی فروشنده نیز از مشخصات سایر پیشنهاد دهندگان آگاه نمی‌شود.

 

 

2

 

 

 

قانون برگزاری مناقصات


فصل اول – كليات

 

ماده 1- كاربرد

الف- اين قانون به منظور تعيين روش و مراحل برگزاري مناقصات به تصويب ميرسد و تنها درمعاملاتي كه با رعايت اين قانون انجام مي شود ، كاربرد دارد .

ب- قواي سه گانه جمهوري اسلامي ايران اعم از وزارتخانه ها، سازمانها و موسسات و شركتهاي دولتي، موسسات انتفاعي وابسته به دولت ، بانكها و موسسات اعتباري دولتي شركتهاي بيمه دولتي ، موسسات و نهادهاي عمومي غيردولتي ( در مواردي كه آن بنيادها و نهادها از بودجه كل كشور استفاده مي نمايند )،‌ موسسات عمومي ،‌ بنيادها و نهادهاي انقلاب اسلامي ، شوراي نگهبان قانون اساسي و همچنين دستگاهها و واحدهائي كه شمول قانون بر آنها مستلزم ذكر يا تصريح نام است، اعم از اين كه قانون خاص خود را داشته و يا از قوانين و مقررات عام تبعيت نمايند نظير وزارت جهاد كشاورزي،‌ شركت ملي نفت ايران ، شركت ملي صنايع پتروشيمي ايران، سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران ،‌ سازمان بنادر و كشتيراني جمهوري اسلامي ايران، سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني ايران، سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و شركتهاي تابعه آن ها موظفند در برگزاري مناقصه مقررات اين قانون را رعايت كنند.

تبصره : نيروهاي مسلح ، تابع مقررات وضوابط خاص خود بوده و از شمول اين قانون مستثني هستند.

 

 

ماده 2- تعاريف:

واژگاني كه دراين قانون به كاربرده شده، به شرح زير تعريف مي شوند:

الف- مناقصه : فرايندي است رقابتي براي تامين كيفيت مورد نظر(طبق اسنادمناقصه )، كه در آن تعهدات موضوع معامله به مناقصه گري كه كمترين قيمت متناسب را پيشنهاد كرده باشد، واگذار مي‌شود.

ب- مناقصه گزار:دستگاه موضوع بند(ب)ماده (1)اين قانون كه مناقصه را برگزار مي نمايد.

ج- مناقصه گر:شخصي حقيقي يا حقوقي است كه اسناد مناقصه را دريافت و درمناقصه شركت مي كند.

د-كميته فني بازرگاني:هياتي است كه با حداقل سه عضو خبره فني بازرگاني صلاحيت در كه از سوي مقام مجاز دستگاه مناقصه گزار انتخاب مي شود و ارزيابي فني بازرگاني پيشنهاد ها و سايروظايف مقرر در اين قانون را برعهده مي گيرد.

ه- ارزيابي كيفي مناقصه گران: عبارت است از ارزيابي توان انجام تعهدات مناقصه گران كه از سوي مناقصه گزار يا به تشخيص وي توسط كميته فني بازرگاني انجام مي شود.

و- ارزيابي فني بازرگاني پيشنهادها: فرايندي است كه در آن مشخصات ، استانداردها، كارايي ، دوام و ساير ويژگيهاي فني بازرگاني پيشنهادهاي مناقصه گران بررسي ، ارزيابي و پيشنهادهاي قابل قبول برگزيده مي شوند.

ز- ارزيابي مالي: فرايندي است كه در آن مناسب ترين قيمت به شرح مندرج در ماده (20) اين قانون از بين پيشنهادهایي كه از نظر فني بازرگاني پذيرفته شده اند، برگزيده مي شود.

ح- ارزيابي شكلي : عبارت است از بررسي كامل بودن اسناد و امضاي آنها، غيرمشروط و خوانا بودن پيشنهاد قيمت.

ط- انحصار: انحصار درمعامله عبارت است از يگانه بودن متقاضي شركت در
معامله كه به طرق زير تعيين مي شود:

1- اعلان هيات وزيران براي كالاها و خدماتي كه در انحصار دولت است.

2- انتشار آگهي عمومي و ايجاب تنها يك متقاضي براي انجام معامله .

ي- برنامه زماني مناقصه : سندي است كه در آن زمان و مهلت برگزاري مراحل مختلف مناقصه ،‌ مدت اعتبار پيشنهاد ها و زمان انعقاد قرارداد مشخص مي شود.

 

ماده 3- طبقه بندي معاملات

معاملات از نظر نصاب (قيمت معامله) به سه دسته تقسيم مي شوند:

معاملات كوچك: معاملاتي كه به قيمت ثابت سال 1382 كمتر از بيست ميليون ريال باشد.

معاملات متوسط: معاملاتي كه مبلغ مورد معامله بيش از سقف مبلغ معاملات كوچك بوده و از ده برابر سقف ارزش معاملات كوچك تجاوز نكند.

معاملات بزرگ:معاملاتي كه مبلغ برآورد اوليه آن بيش از ده برابر سقف ارزش مبلغ معاملات كوچك مي باشد.

 

تبصره1: وزارت اموراقتصادي و دارائي مكلف است در ابتداي هر سال نصاب معاملات را براساس شاخص بهاي كالاها و خدمات اعلام شده توسط بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران ، جهت تصويب به هيات وزيران پيشنهاد نمايد.

تبصره 2: مبلغ نصاب براي معاملات كوچك و متوسط مبلغ مورد معامله و در معاملات عمده مبلغ برآوردي واحد متقاضي معامله مي باشد.

تبصره 3: مبلغ يا برآورد معاملات مشمول هريك از نصاب هاي فوق نبايد با تفكيك اقلامي كه به طور متعارف يك مجموعه واحد تلقي مي شوند، به نصاب پايين تر برده شود.

 

ماده 4- طبقه بندي انواع مناقصات

الف- مناقصات از نظر مراحل بررسي به انواع زير طبق بندي مي شوند:

مناقصه يك مرحله اي : مناقصه اي كه در آن نيازي به ارزيابي فني بازرگاني پيشنهاد ها نباشد.دراين مناقصه پاكتهاي پيشنهاد مناقصه گران دريك جلسه گشوده و در همان جلسه برنده مناقصه تعيين مي شود.

مناقصه دو مرحله اي : مناقصه است كه به تشخيص مناقصه گزار، بررسي فني بازرگاني پيشنهاد ها لازم باشد.دراين مناقصه ، كميته فني بازرگاني تشكيل مي شود و نتايج ارزيابي فني بازرگاني پيشنهاد را به كميسيون مناقصه گزارش مي كند و براساس مفاد ماده (19) اين قانون برنده مناقصه تعيين مي شود.


مناقصات از نظر روش دعوت مناقصه گران به انواع زير طبقه بندي مي شوند:


مناقصه عمومي : مناقصه اي است كه در آن فراخوان مناقصه از طريق آگهي عمومي به اطلاع مناقصه گران مي رسد.

مناقصه محدود : مناقصه اي است كه در آن به تشخيص و مسئوليت بالاترين مقام دستگاه مناقصه گزار، محدوديت برگزاري مناقصه عمومي يا ذكر ادله تاييد شود فراخوان مناقصه از طريق ارسال دعوتنامه براي مناقصه گران صلاحيتدار (براساس ضوابط موضوع مواد (13) و (27) اين قانون ) به اطلاع مناقصه گران مي رسد.

 

 

3

 

 

فصل دوم – سازماندهي مناقصات


ماده 5- كميسيون مناقصه

الف- كميسيون مناقصه از اعضاي زير تشكيل مي شود:

رئيس دستگاه مناقصه گزار يا نماينده وي.

ذيحساب يا بالاترين مقام مالي دستگاه مناقصه گزار حسب مورد.

مسئول فني دستگاه مناقصه گزاريا واحدي كه مناقصه به درخواست وي برگزار
مي شود.

ب-در مناقصات مربوط به شهرداريها ، از سوي شوراي شهر يك نفر به عنوان ناظر در جلسات كميسيون مناقصه شركت خواهد كرد .

ج- كميسيون يا حضور هر سه نفر اعضاي مزبور رسميت دارد و تمام اعضاء مكلف به حضور در جلسه و ابراز نظر هستند.تصميمات كميسيون با راي اكثريت اعضاء معتبر خواهد بود.

د- در مناقصات دومرحله اي كميسيون ، مناقصه با حضور رئيس دستگاه مناقصه گزار تشكيل مي شود.

هـ- اعضاء كميسيون مناقصات در شركتهاي دولتي با انتخاب هيات مديره مي باشد.

 

ماده 6- وظايف كميسيون مناقصه


الف- تشكيل جلسات كميسيون مناقصه در موعد مقرر در فراخوان مناقصه .

ب- بررسي پيشنهادهاي مناقصه گران از نظر كامل بودن مدارك و امضاي آنها و نيز خوانا بودن و غيرمشروط بودن پيشنهادهاي قيمت (ارزيابي شكلي).

ج- ارزيابي پيشنهادها و تعيين پيشنهاد هاي قابل قبول طبق شرايط و اسناد مناقصه .

د- ارجاع بررسي فني پيشنهادها به كميته فني بازرگاني در مناقصات دو مرحله اي.

هـ- تعيين برندگان اول و دوم مناقصه (طبق ضوابط مواد 19و 20 اين قانون ).

و- تنظيم صورتجلسات مناقصه.

ز- تصميم گيري درباره تجديد يا لغو مناقصه .

 

ماده 7- هيات رسيدگي به شكايات

به منظور رسيدگي به دعاوي بين مناقصه گر و مناقصه گزار هيات رسيدگي تشكيل مي گردد.

اساسنامه هيات رسيدگي به شكايات به تصويب مجلس شوراي اسلامي خواهدرسيد.

 

ماده 8- وظايف هيات رسيدگي به شكايات

الف- رسيدگي به اعتراضات مربوط به اجرانشدن هر يك از مواد اين قانون .

ب- صدور راي تجديد يا لغو مناقصه

تبصره1- موارد زير مشمول رسيدگي از سوي هيات رسيدگي به شكايات نيست :

معيارها و روش هاي ارزيابي پيشنهادها.

ترجيح پيشنهاد دهندگان داخلي .

اعتراضاتي كه يك ماه پس از اعتبار پيشنهادها ارسال شده باشد.

شكايت برندگان مناقصات پس از انعقاد قرارداد.

تبصره 2- آئين نامه اجرائي اين ماده پس از تصويب اين قانون و اساسنامه موضوع ماده (7) به پيشنهاد سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور و وزارت امور اقتصادي و دارائي به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد.

 

 

4

 

 

مزایای مناقصه

این فرایند برای طرفین مناقصه مزایایی دارد که غالبا همین مزایا سازمان‌های دولتی و شرکت‌های خصوصی را به برگزاری آن ترغیب می‌کند، البته سازمان‌های دولتی برای بخش خاصی از تأمین کالا و خدمات‌شان ملزم به استفاده از این فرایند هستند.

در یک سوی این فرایند، مناقصه‌گزار و در سوی دیگر مناقصه‌گر وجود دارد. مناقصه‌گزار دستگاه یا ارگانی است که برگزاری مناقصه را برعهده دارد و نیازمند خرید کالا و خدمات است. مناقصه‌گر شخص حقیقی یا حقوقی است که در مناقصه شرکت ‌می‌کند.
مناقصه‌گزار با برپایی مناقصه از طریق این رقابت به بهترین کالا و خدمات با کمترین قیمت دست می‌یابد. گاه مناقصه به عللی چون اعلام غیرواقعی هزینه‌ی انجام موضوع مناقصه از سوی مناقصه‌گر یا ارائه‌ی سوابق غیرواقعی برای برد در مناقصه از طرف او، با مشکل مواجه می‌شود؛ اما باید بدانیم که تأمین کالاها و خدمات در شرکت‌های دولتی غالبا از طریق مناقصه انجام می‌گیرد تا با استفاده از فضای رقابتی، به کیفیتی بالا و هزینه‌ی مناسبی دست یابند.

 


مناقصات دولتی

از آنجا که در اغلب مناقصات، مناقصه‌گزار یک سازمان دولتی اعم از وزارتخانه، موسسه‌ی غیرانتفاعی وابسته به دولت، بانک و موسسه‌ی اعتباری دولتی، شرکت بیمه‌ی دولتی، موسسه‌ی عمومی یا نهاد عمومی غیردولتی است، عموم مقررات ناظر بر مناقصه نیز در قالب مقررات مصوبه‌ی مجلس شورای اسلامی می‌گنجد. مقرراتی مثل قانون برگزاری مناقصات و همچنین آیین‌نامه‌ی معاملات دولتی که به ترتیب در سال‌های ۴۹ و ۸۳ تصویب شد‌ه‌ است.

روش‌های برگزاری مناقصات دولتی
مناقصات دارای تقسیم‌بندی‌های گوناگونی هستند. از نظر مراحل بررسی به یک مرحله‌ای و دو مرحله‌ای تقسیم‌بندی می‌شوند.


۱. روش یک مرحله‌ای
در روش یک مرحله‌ای نیاز به ارزیابی فنی پیشنهادها نیست و پیشنهادات مناقصه‌گران در یک جلسه بررسی و برنده‌ی مناقصه اعلام می‌شود.

۲. روش دو مرحله‌ای
در روش دو مرحله‌ای مناقصه‌گزار پیشنهادها را از لحاظ فنی و بازرگانی بررسی می‌کند. پس از بررسی‌های فنی، پیشنهادهایی که امتیاز این مرحله را کسب کرده باشند، مشاهده می‌شوند و با ارزیابی مالی، برنده‌ی مناقصه تعیین می‌شود.

از منظر دعوت مناقصه‌گران، مناقصات به ۲ روش عمومی و محدود تقسیم می‌شوند. در روش عمومی، آگهی مناقصه برای عموم آگهی می‌شود. اما در روش محدود، به تشخیص مسئول دستگاه اجراکننده‌ی مناقصه، آگهی مناقصه از طریق دعوتنامه به کسانی که شایسته‌ی شرکت در مناقصه هستند ارسال می‌شود.

 


پیروزی در مناقصه

برای پیمانکاران، برنده شدن در مناقصات دولتی و خصوصی، همیشه دغدغه‌ی مهمی بوده است؛ اما همین مسئله گاه باعث می‌شود تا پیمانکار یا مناقصه‌گر شرایط واقعی اجرای قرارداد را نادیده بگیرد یا به آنها توجه نکند و قیمت‌های بسیار نازلی را صرفا برای پیروزی در مناقصات پیشنهاد کند. از طرفی، ترفندها و روش‌های بسیاری در دنیای تجارت برای پیروزی در انواع مناقصات وجود دارد. اما بهتر است مناقصه‌گر از ابتدا به انتهای مسیر خود بیندیشد. چرا که ناتوانی در انجام پروژه یا ارائه‌ی خدمات و کالاها به مناقصه‌گزار، کارنامه‌ی بدی را برای مناقصه‌گر باقی می‌گذارد و ضمنا اغلب اوقات موجب ورشکستگی او خواهد شد.

 

 

5

 

 

 

 


 شرح ساختار یک حراجی آنلاین


 
با توجه به ظهور و رشد حراجی آنلاین در کشورمان و ادعای برخی از سایت ها در مورد اینکه فعالیتشان یک نوع حراجی آنلاین می باشد، در این مطلب سعی داریم به ساختار معمول و سالم یک حراجی آنلاین اشاره کنیم. حراجی های آنلاین مکان های بزرگ الکترونیکی هستند که خریداران و فروشندگان هزاران نوع کالا را کنار هم جمع می کنند. ظهور و رشد این سایت ها به طور بسیار موثری کار تجارت و خرید و فروش محصولات خاصی مانند، اجناس دست دوم و مستعمل، را آسان کرده است و به این ترتیب مردم قادر هستند کالاها و اجناسی که دیگر به آنها نیاز ندارند، را به آسانی بفروشند و شرکت ها نیز می توانند از این بازار به عنوان یک فروشگاه مجازی استفاده کنند.
 
بزرگترین بازارهای اینترنتی سایت هایی هستند که کالاها را به صورت مزایده ای در معرض فروش قرار می دهند جایی که در آن خریداران و فروشندگان هزاران نوع محصول و کالا دور هم جمع می شوند. این سایت ها به «حراجی اینترنتی» معروف هستند. به طور کلی وب سایت های حراجی بازارهایی هستند که با دعوت کردن افراد به مزایده های رقابتی، خدماتی را با هدف تسهیل تجارت ارائه می دهند. این در حالی است که بسیاری از آنها چارچوبی را برای فروش فوری نیز تعریف می کنند. دو نمونه از این سایت ها eBay و eBid هستند. این سایت ها مانند حراجی خانه های سنتی و قدیمی نیستند. برای مثال، آنها نه نماینده فروشنده هستند و نه کاتالوگ محصولات را آماده می کنند.عبارت حراجی اینترنتی در این مطلب به مدل تجاری که مورد استفاده دو سایت eBay و eBid است، اشاره می کند، نه به حراجی خانه هایی که در اینترنت نیز فعالیت می کنند و در حقیقت وب سایت آنها در اینترنت شعبه ای از دفتر واقعی آنها است. به طور کلی حراجی به روشی از فروش دارایی از طریق مزایده گفته می شود که در یک رقابت عمومی، کالا در اختیار کسی قرار می گیرد که بالاترین قیمت را پیشنهاد دهد


به طور کلی حراجی  چند ویژگی دارد:
 
• یک قلم کالا یا مجموعه ای از کالاها به فروش گذاشته می شوند.
 
• هر مزایده پیشنهادی برای خرید است.
 
• هر مزایده به شیوه ای که از قبل مشخص است، به پایان می رسد. مانند زدن چکش بر روی میز یا به پایان رسیدن مهلت مزایده.
 
• طبق قرارداد برنده مزایده متعهد به پرداخت قیمت کالا است.
 
تفاوت بارز بین حراجی های سنتی و اینترنتی عدم حضور متصدی حراج است. در یک حراجی سنتی متصدی حراج به عنوان نماینده فروشنده عمل می کند و از مهارت های خود برای گرفتن بالاترین قیمت برای کالاها استفاده می کند. متصدی حراجی مالکیت کالا را در اختیار می گیرد و مسؤل تهیه کاتالوگ برای فروش است که در این کاتالوگ ویژگی های کالاها شرح داده شده اند. در حراجی های اینترنتی، اگر چه مالک وب سایت خدمات را به فروشنده و خریدار ارائه می کند ولی وب سایت حراجی ضوابط و رویه های یک حراجی سنتی را اجرا نمی کند. 

 


روش های معمول در حراجی های اینترنتی:

روش هایی که حراجی های اینترنت استفاده می کنند، می توانند از یکدیگر متفاوت باشند اما فروشندگان برای لیست کالاهایی که قصد فروش آنها را دارند، باید بعنوان عضو ثبت نام کنند. معمولاٌ همه می توانند ثبت نام کنند اما به طور معمول قبل از آن که بتوانند برای مزایده قیمت بدهند یا خرید کنند، لازم است ثبت نام کنند. 
خریداران و فروشندگان از طیف گسترده نظیر اشخاصی که می خواهند کالاهای دست دوم خود را بفروشند گرفته تا شرکت هایی که محصولات جدید می فروشند و انبارهای اضافی در ظرفیت ها بزرگ دارند، می توانند باشند. 
 
یکی دیگر از روشهای حراجی های اینترنتی این است که آنها این امکان را به فروشندگان می دهند که کالاهای خود را برای فروش با یک قیمت ثابت لیست کنند. استفاده قیمت های ثابت رو به تزاید است و در سال 2005، 38% فروش در حراجی eBay به فروش به قیمت ثابت تعلق داشت. حراجی های اینترنتی تسهیلاتی را نیز برای خریداران و فروشندگان فراهم می کنند. این تسهیلات نوعاً شامل توانایی اعضا برای ارتباط داشتن با یکدیگر، بررسی نظرات و بازخوردهای سایر کاربران و ارائه خدمات برای حل و فصل اختلافات در صورتی که اعضا به مشکلاتی برخوردند کنند، می باشد.
 
از دیگر امکاناتی که حراجی های اینترنتی برای خریداران و فروشگاه خود فراهم
می کنند امکان لیست کردن کالاها می باشد. این می تواند در حکم یکی کردن لیست ها برای خریداران یا به عنوان یک ویترین مجازی برای تاجران باشد که امکان لیست کردن بسیاری از کالاهای آماده برای فروش در غالب یک فروشگاه را به وجود
می آورد. امکان جستجو در کالاها و برقراری ارتباط به منظور تبادل پیام بین اعضاء به منظور بحث در مورد یک قلم کالا از ویژگی های دیگر حراجی های اینترنتی
می باشد. سایت های حراجی روی اعتماد کاربران به یکدیگر تکیه می کنند. آنها معمولاً روش هایی را برای اعتبارسنجی ارائه می کنند بنابراین خریداران و فروشندگان می توانند به یکدیگر امتیاز دهند و تجارب خود را در برخورد با طرف های مقابل در اختیار یکدیگر قرار دهند. حراجی های اینترنتی همچنین توصیه هایی در زمینه چگونگی خرید و فروش محصولات در بازار خود را ارائه می دهند و اغلب در مورد تجارت یا خرید و فروش مطمئن و سالم توصیه هایی را ارائه می کنند. حراجی های اینترنتی سیستم های پرداخت یکپارچه ای ارائه کنند و این کار را با مشارکت
طرف های سوم انجام دهند. 
 
به طور کلی در بعضی حراجی های اینترنتی برای فروشنده دو هزینه اصلی وجود دارد: هزینه قرار دادن کالاها بر روی سایت و کمیسیون فروش. هزینه قرار دادن کالاها بر روی سایت به قیمت کالاهای لیست شده بستگی دارد. در هر حال مدل های تجاری در این بخش به شدت در حال رشد و با یکدیگر متفاوت هستند. برای مثال، بعضی از سایت ها هزینه ای بابت لیست کردن دریافت نمی کنند و تنها درصدی از قیمت فروش را به عنوان هزینه ارزش نهایی دریافت می کنند. همچنین سایت ها اغلب پیشنهادات خاصی شامل عدم دریافت هزینه های لیست کردن و یا تخفیف در آن یا انجام معاملات فروش بدون دریافت هزینه، را ارائه می کنند. 
 
به طور کلی وظیفه حراجی اینترنتی و مسئولیت آن تشریح کردن جزئیات و خصوصیات کالای فروخته شده، گذاشتن هر گونه شرط در نحوه پرداخت قیمت کالا و تحویل آن و همچنین تعیین قیمت احتیاطی و (در صورت لزوم) مدت زمان حراجی است. فروش اینترنتی تاثیر بسیار مهمی بر بازارها گذاشته است. در واقع با ارائه لیست کالاها به تعداد بسیار زیاد و به قیمت کم به خریداران اصلی، اینگونه فعالیت به طرز موثری تجارت کالاهایی خاص مانند کالاهای دست دوم را آسان کرد. به طور کلی حراجی های اینترنتی توانایی مردم برای فروختن کالاهای مستعمل خود را افزایش داده است. از طریق حراجی های اینترنتی شرکت ها می توانند بدون تأسیس وب سایت خود و یا راه اندازی یک فروشگاه در خیابان، به میلیون ها خریدار دسترسی پیدا کنند و یا می توانند از این بازار به عنوان یک فروشگاه جانبی استفاده کنند.

 

 

فهرست منابع:


www.wikipedia.org
www.chetor.com
www.ui.ac.ir
www.iranhishdar.ir
www.zohoor12.ir
www.inpia.ir
www.yasa.com
www.yjc.com
www.doe.ir
www.ariatender.com

 

 

6

 
  نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید مدیر سایت در وب سایت منتشر خواهد شد.
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.